Маълумоти асосӣ

Маркази илмӣ-таҳқиқотии экология ва муҳити зисти Осиёи Марказӣ (Душанбе) дар ҳамкорӣ бо Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Институти Синзянии экология ва географияи АИ Хитой барои коҳиши хавфи тармафароӣ ва мониторинги доимии қитъаи Майхураи шоҳроҳи Душанбе-Хуҷанд дар баландиҳои гуногун пойгоҳҳои назоратӣ-мушоҳидавӣ насб намуд.

Марҳилаҳои насби пойгоҳҳои мушоҳидавӣ-назоратии қабати рӯйпуши барф ва раванди тармафароӣ

Ҳадафи Лоиҳа

  Ташаккули заминаҳои илмию амалӣ барои пешгирии фаромадани тарма ва ҷорӣ намудани системаҳои муосири огоҳкунии пешакӣ бо мақсади коҳиш додани хавфи офатҳои табиӣ мебошад. 

Технологияҳои асосӣ

  • Системаи бисёрсенсорӣ барои мушоҳидаи раванди тармафароӣ;
  • Интиқоли баландсуръати маълумот барои идоракунӣ дар вақти воқеӣ;
  • Ҳалли мушкилоти иртиботӣ ва баланд бардоштани самаранокии мушоҳидаҳо.

Аксбардории қитъаҳои роҳ бо истифода аз таҷҳизоти мониторинги тарма

ҲАДАФ

  Назорат ва мониторинги доимии равандҳои деформатсионии қишри замини  мавзеи кӯли Сарез ва садди Усой барои таъмини назорати доимӣ.

 

ИҶРОКУНАНДАГОН

  • Маркази таҳқиқотии экология ва муҳити зисти Осиёи Марказӣ (Душанбе). 
  • Маркази миллии хадамоти вақт, Академияи илмҳои Хитой. 
  • Институти Синзянии экология ва географияи Академияи илмҳои Хитой. 
  • Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон. 
  • Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон. 

 

КОРҲОИ САҲРОӢ  ВА ФАЪОЛИЯТИ СИСТЕМА

Маълумоти мухтасар оиди кӯл

Заминҷунбии шадиди 18 феврали соли 1911 боиси фаромадани кӯҳпораи бузург (2,2 км³) аз қаторкӯҳи Музкӯл гардид, ки маҷрои дарёи Мурғобро баста, садди Усой ва кӯли Сарезро ба вуҷуд овард.

Ҳадафҳои таҳқиқот дар Кӯли Сарез

  • Мониторинги равандҳои деформатсионии қишри замини кӯл.
  • Омӯзиши равандҳои полоиши об тавассути садди Усой. 
  • Таҳлили тавозуни оби кӯл. 
  • Омӯзиши хусусиятҳои гидрологӣ ва гидрохимиявии оби кӯл. 
  • Арзёбии таъсири тағйирёбии иқлим ба сатҳи оби кӯл. 
  • Пешгӯии хатари офатҳои табиӣ вобаста ба тағйирёбии муҳити зисти мавзеъ. 

Экспидитсяҳо

 

Ҳадафи таҳқиқот

  • Арзёбии таназулли чарогоҳҳои Тоҷикистон 
  • Омӯзиши таъсири нитроген ба сохтор ва функсияҳои экосистемаҳои чарогоҳҳо дар баландиҳои гуногун
  • Арзёбии динамика ва ҳосилнокии навъҳои гуногуни чарогоҳҳои Тоҷикистон 

Гузаронидани корҳои саҳроӣ дар қитъаҳои таҷрибавӣ

                       

                       

Мавзеи таҳқиқот

Site

Alt. (m)

Aspects

Slope

TQ

650

341

19◦

BK

1100

263

29◦

LB

1250

264

23◦

ZD

2000

9

24◦

 

Натиҷаҳои таҳқиқот

  • N биомассаи болоизаминиро ба таври назаррас афзоиш дод, ки ин нақши онро ҳамчун моддаи асосии ғизоии маҳдудкунанда тасдиқ мекунад, дар ҳоле ки P маҳсулнокиро асосан ҳангоми якҷояшавӣ бо N, хусусан дар баландкӯҳҳо беҳтар кард.
  • Боронгарӣ таъсири нуридиҳиро тавассути афзоиши биомасса ва бойигарии намудҳо тақвият дод, аммо якхелагии ҷомеаро коҳиш дод.
  • Ҳарорат ба биомасса таъсири кам дошт, аммо ба намунаҳои гуногунии биологӣ таъсири сахт расонид.
  • Дар умум, идоракунии мӯътадил ва ба иқлим мутобиқшудаи N ва N+P барои беҳтар кардани маҳсулнокӣ ҳангоми нигоҳ доштани устувории экосистема муҳим аст.

TPL_BACKTOTOP